Berichten

Museum Grou open in de avond in combinatie met doarpskuiers door Grou

Museum Hert fan Fryslân organiseert dit jaar op iedere eerste zaterdagmiddag en op de derde of vierde donderdagavond in de maanden mei tot en met augustus dorpskuiers. Nieuw dit jaar is de avondopenstelling van het museum op deze donderdagavonden.

De eerstvolgende dorpskuiers zijn op zaterdagmiddag 1 juni en donderdagavond op 23 mei en 20 juni. De dorpskuier start op zaterdagmiddag om 14.00 uur en op donderdagvond om 19.00 uur bij Museum Hert fan Fryslân en duurt ongeveer 1,5 uur. Het maximum aantal deelnemers is 20. De deelname bedraagt 4 euro p.p. (kinderen 2 euro). De leuke combinatie van dorpskuier en het museum zorgt ervoor dat er voor iedereen wat te doen is. Men kan kiezen voor beide activiteiten of één van de activiteiten. Dit maakt het ook uitermate geschikt voor buurt- en vriendenuitjes.

Dorpskuier door Grou. Foto: Press4All

Tijdens de dorpskuier toont de gids vele pareltjes uit het verleden op cultuur historisch gebied. Wie ondertussen het museum bezoekt kan aan de hand van de informatie, die in vijf talen aangeboden wordt, individueel de rondgang doen. Naast het Nederlands is de informatie namelijk ook in het Fries, Engels, Frans en Duits beschikbaar. Films en geluidsfragmenten geven een extra dimensie aan het geheel. In verband met de grote van de groep is opgave voor de dorpskuier noodzakelijk. Dit kan tot 1 dag tevoren bij Trees Mulder, telefoon 06 1447521. Een bezoek aan het museum is op deze middagen en genoemde avonden natuurlijk altijd mogelijk. Informatie: www.museumhertfanfryslan.nl

Bron & Foto: Omroep Leo / Middelsé / Press4All

Kamp Amersfoort zoekt foto’s oud-gevangenen uit Grou en Akkrum

Nationaal Museum Kamp Amersfoort zoekt foto’s! Portretten of groepsfoto’s van de meer dan 35.000 mensen –  mannen, vrouwen, jongens en meisjes – die tussen 1941 en 1945 in het kamp gevangenen waren van de Duitsers. Gevangenen kwamen uit alle windstreken, waaronder Grou, Akrrum en omgeving.

Door: Jeroen Hendriks*

Geef gevangenen een gezicht, heet het project. Het doel is om met de verzamelde foto’s een fotomonument te realiseren in het nieuwe herinneringscentrum van Kamp Amersfoort, als eerbetoon.

Want ondanks de prachtige omgeving met bos en heide was Kamp Amersfoort een verschrikkelijke plek. Of misschien wel dankzij dat afgelegen natuurschoon konden de nazi’s er tussen 1941 en 1945 vrijwel ongestoord hun gang gaan. Ruim 35.000 mensen werden er onder erbarmelijke omstandigheden vastgehouden en zij moesten dagelijks knokken voor hun leven.

Beeld van Kamp Amersfoort ten tijde van de Tweede Wereld Oorlog. Foto: Archief KA.

Geestelijken, communisten, werkweigeraars, Joden, zwarthandelaren, gijzelaars die domweg waren opgepakt wegens vergelding voor verzetsdaden, plegers van die verzetsdaden. Iedereen die de Duitsers onwelgevallig was kon achter het hoge prikkeldraad van het Polizeiliches Durchgangslager Amersfoort (PDA), zoals het kamp officieel heette, verdwijnen. Sommigen haalden er de bevrijding op 19 april 1945, maar menigeen liet er het leven of werd op transport gezet naar een van de andere Duitse kampen.

Kamp Amersfoort anno 2019 Foto: Archief Kamp Amersfoort.

,,Wij van Kamp Amersfoort willen hen weer mens maken. Een naam geven. En een gezicht”, vertelt projectleider Remco Reiding. ,,Om te laten zien met hoeveel ze waren, om te laten zien hoe verschillend ze waren, om te laten zien dat ze allemaal een uniek mens waren en geen willekeurig nummer in de kampadministratie”.

,,De gevangenen zijn in dit kamp door de bezetter ontmenselijkt”, zegt Reiding. ,,Hun kleding en bezittingen werden afgenomen. Gevangenen raakten hun naam kwijt en werden een nummer. Levende geraamten door honger en ziekte, in vodden in de massa. We hechten er dan ook heel veel waarde aan om hen een gezicht te geven, om hen zichtbaar te maken op de plek waar zij zoveel leed hebben moeten doorstaan. Want voor ons zijn de gevangenen geen nummer, maar is elk van hen een waardevol mens van vlees en bloed.”

De gevangenen van Kamp Amersfoort kwamen uit elke stad en dorp. Zo ook uit Grou en omstreken. Een van de gevangen die hier terecht kwam was toenmalig burgemeester Jonkheer Paul Marinus Van Baerdt van de toenmalige gemeente Utingeradeel. Van hem is bekend dat hij in Kamp Amersfoort gevangen heeft gezeten. Hij werd 5 mei 1944 in het gemeentehuis te Akkrum gearresteerd.

Oorlogsmonument Grou. Foto: Press4All

Op het oorlogsmonument in Grou prijken tien namen van slachtoffers die omgekomen zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog en soms afgevoerd zijn naar Kamp Amersfoort.

Twee van hen waren boekhouder Jan Bokma (geboren 11-3-1924, Grou) en politieman Tjeerd Visser (19-3-1910, Ballum). Ze werden opgepakt en zijn in Kamp Amersfoort beland.

In het archief van het kamp zitten verder de namen van oud-gevangenen S. Bangma (23-8-1919, Grou) wonend in Groningen, Gauke Hoogeveen (1-11-1912, Utingeradeel) en Cornelis Tol (24-10-1921, IJmuiden) beide wonend in Akkrum.

Ook de namen Sebele Jongendijk (9-7-1916, Akkrum) met onbekende woonplaats en Jan H. Niehof (24-3-1919, Akkrum) wonende te Assen zijn teruggevonden op lijsten en andere administratie van de Duitsers. 

Van hen is helaas weinig bekend bij Kamp Amersfoort en het zou geweldig zijn als mensen een foto en aanvullende informatie over hen zouden kunnen aanleveren, aldus Remco Reiding.

Met de uiteindelijk hopelijk uiteindelijk vele duizenden foto’s wordt een fotomonument opgericht in de vorm van een grote wand met afbeeldingen. Die wand wordt onderdeel van de nieuwe museale ruimte die in april 2020 wordt geopend. Een indringend eerbetoon aan de mensen die in Kamp Amersfoort kortere of langere tijd gevangen hebben gezeten.

Ingezonden foto’s worden na controle en bewerking ook gepubliceerd, dus het kan een paar dagen duren voor het beeld zichtbaar is. ,,Want het kan en mag niet zo zijn dat er door een ‘grappenmaker’ per ongeluk een foto van bijvoorbeeld een SS’er tussen komt te hangen”, aldus Reiding. Via deze website kunnen mensen ook een donatie te doen om het hele project en het fotomonument mogelijk te maken.

Willemien Meershoek, directeur van Kamp Amersfoort, verwacht veel van het bijzondere project. ,,Ik hoop dat iedereen dit project omarmt en nog één keer de zolder opkruipt of oude fotoalbums uit de kast trekt om ons te helpen de oud-gevangenen weer zichtbaar te maken. Voordat het te laat is.”

De foto’s kunnen worden aangeleverd op de speciale website www.geefgevangeneneengezicht.nl. Maar mailen naar info@kampamersfoort.nl mag ook.

* Jeroen Hendriks is journalist en vrijwilliger bij Kamp Amersfoort

Smûk nieuw restaurant in Katlijk voor chef-kok afgebrand Trije Hûs Grou

Grou / Katlijk – Het staat nog op het netvlies van Chef-kok René Vaartjes gebrand. Het was 7 april 2017 toen restaurant Trije Hûs nabij Grou helemaal afbrandde. April 2019 is voor René Vaartjes ook een moment wat hij nooit zal vergeten. Met de Paasdagen is de in Wergea woonachtige kok onder de naam Smûk een nieuw restaurant gestart samen met de mensen van vergader- en feestlocatie Kwartier Noord in Katlijk.

Het is een nieuwe uitdaging in zijn culinaire geschiedenisboek. “Ik moet de omgeving, de mensen en de gasten opnieuw leren kennen. Een aantal oude bekenden, maar ook collega’s hebben inmiddels al weer kennis gemaakt met zijn bekende culinaire handtekening die hij in negen jaar bij het Trije Hûs heeft ontwikkeld.

De voorbereidingen voor het diner zijn in volle gang. Foto: Press4All

In april 2017 was het Grouster restaurant net een week open. “We wilden nog een mooi jaar draaien en dan proberen het restaurant te verkopen.” René heeft na brand lang nagedacht of hij de markante eetgelegenheid weer zou gaan opbouwen. “Ondanks dat ik uit alle hoeken hulp aangeboden kreeg heb ik besloten om wat anders te gaan doen, maar wel iets in het horeca-vak”. De voormalige locatie van Trije Hûs ligt er nu verlaten en onbebouwd bij. Al lagen er al plannen voor vijf recreatiewoningen op het eilandje.  “Een oud-collega van mij is er onlangs nog voorbij gevaren en zag dat er verder niks gebeurt.”

Collegiaal

In de tussenliggende periode tot de heropening van zijn nieuwe restaurant Smûk is de chef-kok bij verschillende collega’s bijgesprongen. Restaurant De Kade en Oan’t Wetter in Grou hebben van zijn diensten gebruik gemaakt. Langzamerhand begon het echter weer te kriebelen en speelde steeds meer de gedachte om weer achter het fornuis te gaan staan. Niet als chef-kok bij een baas maar gewoon weer met een eigen restaurant. “Ik heb wel eerder buiten het seizoen bij Kwartier Noord gewerkt en kende de locatie dus al. “

Rilette van eend met salade en sinaasappel en sinaasappelmayonaise.

Laagdrempelig

Vaartjes is enorm blij dat hij weer als chef-kok in de keuken staat van een eigen restaurant. “Het is een laagdrempelige eetgelegenheid. Het is geen tent waar je als gast met een driedelig pak met strik binnen hoeft te stappen.  Smûk moet gastvrijheid en een ongedwongen sfeer uitstralen.” Om echt een binding met de streek te krijgen maakt René gebruik van de producten uit de omgeving. Met als basis de Franse keuken gaat hij weer veel met verse producten werken. “De verse asperges haal ik bij Uulke & Wiepkje Hoekstra hier vijfhonderd meter vandaan. Terwijl het vlees van koeien uit de regio komt”, legt Vaartjes zijn versfilosofie nog graag eens uit. Van donderdag t/m zondag kan er gedineerd worden terwijl op zaterdag en zondag ook geluncht kan worden.. René nodigt oude bekenden maar ook nieuwe gasten uit om eens langs te komen bij restaurant Smûk in Katlijk.

Openingstijden: donderdag en vrijdag vanaf 17:00 uur – zaterdag en zondag vanaf 12:00 uur