Berichten

egel
Henk Brinkman

Een egel in de tuin? Zo help je hem de winter door

/in , , , , , , , , , ,

Grou – In de herfstmaanden oktober, november en december krijgen dierenorganisaties vaak telefoontjes van mensen die zich zorgen maken omdat ze overdag een egel hebben gezien. Hoewel egels vooral nachtdieren zijn, is het in deze periode niet ongebruikelijk om ze ook overdag tegen te komen. Ze zoeken extra voedsel om vet op te slaan voor de winterrust, jonge egels zijn op zoek naar een veilige plek om te overwinteren, of ze verzamelen bladeren en takjes voor hun nest.

Een egel die rustig rondscharrelt en alert reageert, is meestal gezond en heeft geen hulp nodig. Lijkt een egel echter sloom, wankel of mager, of ligt hij slap in de zon, dan is er mogelijk iets mis. In dat geval is het verstandig om contact op te nemen met een egelopvangcentrum of bijvoorbeeld De Fûgelhelling in Ureterp voor advies. Op de website van de Egelbescherming Nederland is te vinden waar de dichtstbijzijnde opvang zich bevindt. Pak een egel niet zomaar op, tenzij er sprake is van direct gevaar, bijvoorbeeld bij verkeer of verwonding.


Eerste hulp bij het spotten van een Egel. – Illustratie Fûgelhelling Ureterp

Egels zijn waardevolle bewoners van onze tuinen. Ze eten insecten, rupsen, wormen en slakken en zorgen zo voor een natuurlijk evenwicht zonder dat er bestrijdingsmiddelen nodig zijn. Toch heeft de egel het moeilijk in Nederland. Het aantal egels is de laatste jaren sterk afgenomen door verkeer, robotmaaiers en het verdwijnen van natuurlijke leefplekken. Gelukkig kun je zelf veel doen om deze nuttige dieren te helpen.

Een egel houdt van een natuurlijke, rommelige tuin. Laat daarom bladeren liggen en maak een hoekje met takken, mos en ander natuurlijk materiaal. Zulke plekjes zijn ideaal als schuil- of nestplaats. Een betegelde of strak onderhouden tuin biedt weinig beschutting, dus een klein rommelhoekje kan al een groot verschil maken. Ook kun je een egelhuisje plaatsen, bijvoorbeeld een houten kistje gevuld met droge bladeren. Zet het huis op een rustig plekje uit de wind, waar geen water naar binnen kan lopen. In zo’n veilige omgeving kan de egel overdag slapen of in de winter zijn winterslaap houden.

Omdat egels ’s nachts grote afstanden afleggen, is het belangrijk dat ze van tuin naar tuin kunnen bewegen. Veel schuttingen vormen een onneembare barrière. Door onderaan een opening van ongeveer vijftien bij vijftien centimeter te maken, creëer je een egelsnelweg. Ook een veilige vijver is belangrijk: egels kunnen wel zwemmen, maar niet altijd uit steile oevers klimmen. Een plankje of trapje aan de rand voorkomt dat ze verdrinken.

In tuinen waar weinig insecten leven, kun je de egel helpen door wat voer neer te zetten. Granenvrije kattenbrokken of kattennatvoer zijn geschikt, maar geef nooit melk, want dat is slecht voor hun darmen. Zorg ook voor een schaaltje vers water, vooral tijdens droge periodes. Maak de voerbakjes regelmatig schoon om ziektes te voorkomen.

Egels zijn beschermde dieren. Het is verboden om ze te vangen, te verstoren of hun nest te beschadigen. Gebruik geen slakkenkorrels of insecticiden, want deze zijn dodelijk voor egels. Controleer altijd voor het maaien of snoeien of er geen egel in de buurt ligt te slapen en laat robotmaaiers alleen overdag werken.

Door je tuin iets minder netjes te houden en een paar eenvoudige aanpassingen te doen, kun je een groot verschil maken. Egels helpen niet alleen zichzelf, maar ook jouw tuin gezond te houden. Met wat bladeren, een doorgang in de schutting en een schaaltje water creëer je een veilige haven waar de egel zich thuis voelt. Dat is niet alleen goed voor de natuur, maar ook een prachtig gezicht.

alde feanen
Henk Brinkman

Groots natuur festival in één weekend in Nationaal Park De Alde Feanen. 

/in , , , ,

Grou / Alde Feanen – Begin september staat Nederland in het teken van Fête de la Nature, het grootste natuurfestival van ons land. Overal worden activiteiten georganiseerd om de natuur te vieren. Te denken valt aan wandelingen en speurtochten tot creatieve workshops en culinaire ontmoetingen in de buitenlucht. Ook Friesland doet volop mee. In Nationaal Park De Alde Feanen, het waterrijke natuurgebied bij Earnewâld, kunnen bezoekers op 5, 6 en 7 september de natuur op een unieke manier beleven. Het park vormt het decor voor een feest dat de schoonheid en veelzijdigheid van dit bijzondere laagveenmoeras centraal stelt.

Een landelijk natuurfeest

Fête de la Nature is een jaarlijks terugkerend evenement dat draait om verwondering, ontdekking en plezier in de natuur. Het idee is simpel: iedereen mag een natuurfeestje organiseren. Verenigingen, dorpen, scholen en particulieren bedenken zelf een activiteit, groot of klein, en nodigen anderen uit om mee te doen. Daarmee groeit Fête de la Nature uit tot een bont mozaïek van natuurbelevingen, verspreid over heel Nederland. Juist de diversiteit maakt het zo bijzonder – want elke regio laat de natuur op haar eigen manier zien.

De Alde Feanen: een landschap vol leven

Dat De Alde Feanen in dit rijtje thuishoort, is niet meer dan logisch. Het park, gelegen tussen Leeuwarden, Drachten en Heerenveen, is een van de meest veelzijdige natuurgebieden van Friesland. Het bestaat uit ruim vierduizend hectare aan petgaten, rietlanden, moerasbossen en open water. Dit landschap is gevormd door eeuwen van veenafgraving en turfwinning, en wordt vandaag de dag gekoesterd als Nationaal Park.

De biodiversiteit is indrukwekkend: er groeien meer dan 450 plantensoorten, waaronder orchideeën en veenmossen, en er broeden ruim honderd vogelsoorten. Met een beetje geluk spot je er de imposante zeearend of hoor je in de schemering de mysterieuze roep van de roerdomp. Ook de otter voelt zich hier weer thuis. Het is een gebied waar natuur en cultuurgeschiedenis hand in hand gaan: de oude verveningssloten, smalle vaarten en eilandjes vertellen het verhaal van een landschap dat door de mens is gevormd en door de natuur is heroverd.

Fête de la Nature in Earnewâld

Tijdens Fête de la Nature vormt Earnewâld het bruisende hart van de activiteiten. Vanuit het bezoekerscentrum kunnen bezoekers kiezen uit tal van manieren om het park te ontdekken. Te voet zijn er korte wandelroutes door rietvelden en bossen, maar ook langere tochten die je diep het moeras in brengen. Op de fiets zijn er routes die dorpen, water en natuur verbinden, soms zelfs met een oversteek per pontje.

Het water blijft echter dé manier om De Alde Feanen te beleven. Tijdens het festival zijn er mogelijkheden om met een fluisterboot of elektrische sloep het gebied te verkennen. Wie het avontuurlijker wil, kan kiezen voor een kano of SUP. Rondvaarten met gids vertellen meer over de vogels, planten en geschiedenis van het park, terwijl culturele excursies juist aandacht besteden aan de oude skûtsjes en de rol van de turfwinning.

Beleef de natuur op je eigen manier

Wat Fête de la Nature bijzonder maakt, is dat het geen strak omlijnd programma is, maar een uitnodiging om zelf de natuur te vieren. Of je nu gaat varen, wandelen of gewoon in het gras gaat zitten om te luisteren naar het ruisen van het riet, iedereen kan de natuur op eigen wijze beleven. In De Alde Feanen komt dat idee prachtig tot zijn recht. Het park biedt voor ieder wat wils: rustzoekers, avonturiers, gezinnen en natuurliefhebbers vinden er allemaal hun plek.

Een feest voor iedereen

Op 5, 6 en 7 september is De Alde Feanen dus hét toneel van Fête de la Nature. Het festival benadrukt hoe bijzonder dit Friese natuurgebied is, en hoe waardevol het is om er samen van te genieten. Want de natuur is niet alleen van ecologen en beheerders maar voor ons allemaal. En wat is er mooier dan dat samen te vieren? Bekijk hier het hele programma: www.fetedelanature.nl/activiteiten/

meervleermuis
Henk Brinkman

Zeldzame meervleermuis bijzondere bewoner vogelbuurt Grou

/in , ,

Grou – Jaarlijks worden in de vogelbuurt in Grou tellingen uitgevoerd naar de aanwezigheid van de meervleermuis. Uit de meest recente resultaten blijkt dat deze zeldzame vleermuissoort in en rond woningen in de buurt verblijft. Sinds 2006 is het aantal meervleermuizen in Fryslân met ongeveer 25% afgenomen. De soort staat onder druk, en dat maakt lokale bescherming belangrijker dan ooit. In het najaar zijn de actuele tellingen bekend.

Een zeldzame soort in de straat

De meervleermuis is een van Europa’s zeldzaamste vleermuissoorten. Friesland speelt hierin een sleutelrol, omdat de soort sterk gebonden is aan waterrijke gebieden zoals meren en plassen. De meervleermuis jaagt boven het water op insecten, maar heeft ook geschikte gebouwen nodig om te rusten, zich voort te planten of te overwinteren. Veel van deze vleermuizen verblijven ongemerkt in woningen, vaak in spouwmuren of onder dakpannen.

De kraamverblijven – waar de jongen worden grootgebracht – stellen hoge eisen aan temperatuur, rust en toegang. Gebouwen waarin meervleermuizen broeden zijn dus van uitzonderlijke waarde voor het voortbestaan van de soort. In de vogelbuurt zijn inmiddels meerdere van deze belangrijke verblijfplaatsen vastgesteld.

Achteruitgang in aantallen

Hoewel Friesland een relatief groot deel van de Nederlandse populatie herbergt (ongeveer 40%), is het aantal meervleermuizen sinds 2006 met een kwart afgenomen. De belangrijkste oorzaken zijn het verdwijnen van verblijfplaatsen door isolatie, sloop of verbouwingen zonder ecologische begeleiding. De soort is bovendien kieskeurig in het vinden van nieuwe onderkomens.

Meervleermuizen zijn bijzonder nuttige dieren. Per nacht kan één vleermuis duizenden insecten vangen, waaronder muggen. Daarmee spelen ze een belangrijke rol in het natuurlijk evenwicht én het leefklimaat in woonwijken.

Bescherming bij verbouwen of isoleren

De meervleermuis is wettelijk beschermd onder de Omgevingswet, net als alle andere vleermuissoorten, huismussen en gierzwaluwen. Het is verboden om deze dieren te vangen, te verstoren of hun verblijfplaatsen te beschadigen of ontoegankelijk te maken. Dit betekent dat werkzaamheden zoals dakisolatie, het plaatsen van zonnepanelen, dakkapellen of gevelrenovatie alleen mogen worden uitgevoerd als er rekening wordt gehouden met de aanwezige dieren.

Bij verbouwplannen is het belangrijk om tijdig een ecologisch onderzoek te laten uitvoeren. Een ecoloog kan vaststellen of er verblijfplaatsen aanwezig zijn. Op www.netwerkgroenebureaus.nl staat een overzicht van gekwalificeerde ecologische adviesbureaus.

Meer informatie over de soort en de locaties waar meervleermuizen in Friesland verblijven is te vinden op: www.fryslan.frl/meervleermuizenkaart. Bij vragen of meldingen kan contact worden opgenomen met Team Groene Regelgeving van de Provincie Fryslân via wnb@fryslan.frl of telefonisch via 058 – 292 59 25. Overlast of vermoedens van verblijfplaatsen kunnen gemeld worden via www.meldpuntvleermuizenfriesland.nl.