In het Friese landschap is sinds 1995 een netwerk van kleinschalige fietsverbindingen over het water ontstaan. Met de komst van twee nieuwe pontjes in de omgeving van Drachten wordt het netwerk van overtochten verder versterkt en ontstaat er een nog fijnmaziger route voor fietsers die het open water willen overbruggen zonder grote omwegen.
De meest in het oog springende ontwikkeling is de nieuwe Zonnepont de Geaster. Deze pont gaat vanaf 2027 varen tussen het Gaastereiland, over het Geasterdjip naar Eibertsgeasten, een afstand van circa 600 meter. De voorbereidingen zijn inmiddels in volle gang. Alle procedures rondom de aanleg van de fietspaden van en naar de nieuwe oversteek zijn afgerond en later dit jaar start de aanleg van de steigers. Daarmee komt een langgekoesterde verbinding stap voor stap dichterbij realisatie.
Niet autonoom
Naast deze zonnepont komt er ook een tweede overtocht in het gebied. Het handbediende Pontje Peinder Kanaal, een zelfbedieningspontje dat ruimte biedt aan maximaal zes personen inclusief fiets, is vrijwel gereed. “Met een druk op de knop vaar je naar de overkant met deze zonnepont op stroom”, legt pontschipper Popco Jacobi, van de elders in de regio varende Grietman Eco uit. Hoewel er ooit in 2020 plannen waren voor een autonoom varende pont vaart deze pont recht van de ene oever naar de andere. “De fietsers die van het vaartuig gebruik maken moeten zelf bepalen hoe ze veilig aan de overkant komen. Er zit wel een noodstop op mocht er zich een riskante situatie voordoen”, legt Jacobi uit. Als de planning wordt gehaald bij de bouwer Next Generation Shipyards in Lauwersoog, kan dit pontje al eind augustus in de vaart komen. Ook hier worden de toegangswegen voor fietsers inmiddels zichtbaar, waardoor de verbinding straks naadloos aansluit op het bestaande fietsroutenetwerk.
De ontwikkelingen passen binnen een bredere Friese traditie waarin kleine pontjes een belangrijke rol spelen in recreatief en functioneel fietsverkeer. Niet alleen als praktische oversteek, maar ook als beleving van het landschap. De nieuwe verbindingen sluiten goed aan op bestaande routes en versterken het netwerk dat zich al jarenlang uitbreidt over de provincie.
Pontjesroute 8 van Grou
Een goed voorbeeld daarvan is de bekende pontjesroute de 8 van Grou rond Grou. Deze route laat zien hoe kleine overtochten samen een complete fietsbeleving vormen waarbij water, land en dorpen elkaar afwisselen. Met de toevoeging van de Geaster en het Pontje Peinder Kanaal wordt dat principe verder doorgetrokken naar nieuwe gebieden.
De combinatie van duurzame energie bij de zonnepont en het eenvoudige handbediende systeem bij het Peinder Kanaal laat bovendien zien dat er wordt gezocht naar verschillende oplossingen, passend bij de schaal en ligging van het landschap. Waar de ene oversteek inzet op innovatie en energieopwekking, blijft de andere juist bewust klein en ambachtelijk van karakter.
Met de verwachte ingebruikname van het Peinder pontje eind augustus en de start van de Zonnepont de Geaster medio maart 2027 krijgt het Friese fietsroutenetwerk er opnieuw twee schakels bij. Daarmee groeit het aantal overtochten gestaag en wordt het gebied steeds aantrekkelijker voor recreanten die het water niet willen omrijden maar juist willen beleven.
